Intocht Sinterklaas in Maastricht
©2018
16 november 2019, Maaspromenade, aankomst 11:00 uur
De intocht van Sint Nicolaas in Maastricht werd sinds 1945 verzorgd door de militairen, welke in Maastricht gelegerd waren en behoorden tot het Garnizoen Maastricht. Dit betekende tevens dat de Garnizoen commandant bepaalde wie er mee mocht doen. Dit is zo gebleven tot dat het Garnizoen werd opgeheven, alhoewel in de loop van de jaren ook burgers werden toegelaten in het bestuur. In 1995 werd de Stichting Sinterklaas in Maastricht opgericht, waarbij de leden bestonden uit nog steeds een aantal militairen of ex-militairen en burgers. Dit is zo gebleven tot heden ten dage. In de loop van de jaren is de intocht van 6 zwarte pieten en uiteraard 1 sinterklaas veranderd in een stoet van meer dan 80 pieten en nog steeds 1 sinterklaas. Ook is de stoet in de loop van de jaren veranderd en uitgebreid met verenigingen uit Maastricht tot zelfs uit België toe. Het bestuur en de mensen van de organisatie doen hun werkzaamheden vrijwillig en pro deo. In de loop van de jaren is de intocht van Sint Nicolaas in Maastricht een evenement geworden, dat zowel door de volwassenen als de kinderen niet weg is te denken in Maastricht.
Weetjes over Sinterklaas
De geschiedenis van de Sint in Maastricht:
Pakjesavond op 5 of 6 december:
Dit is eigenlijk heel simpel, hiervoor moeten we alleen wel ver in de tijd terug gaan. Vroeger begon een nieuwe dag niet om 12 uur 's-nachts zoals nu maar om 6 uur 's avonds. Vroeger na 6 uur in de avond was het dus al direct 6 december, de sterfdag van Sinterklaas welke wij nu kennen als het Sinterklaasfeest. Daarom valt pakjesavond niet op 6 maar op 5 december.
Amerigo, het paard van Sinterklaas:
Het paard van Sinterklaas krijgt heel wat te voorduren. Eerst die hele reis op de stoomboot en dan éénmaal aan wal rondritten maken en s'avonds over de daken met Sint en zijn Pieten. Wist je dat het paard heel bijzonder is en ook een naam heeft? Amerigo, dat is het paard van Sinterklaas. Wist je dat? heel veel mensen weten niet dat de trouwe schimmel een naam heeft. Amerigo dus. Wat is nu precies een schimmel? Een schimmel word ook gewoon geboren als een donker paard. Maar de vacht van een schimmel verandert langzaam in een gevlekte vacht om vervolgens helemaal wit, of wit met kleine zwarte of bruine plukjes haar daartussen. Des te ouder het paard des te lichter, of te wel des te meer het op een schimmel gaat lijken. Bijna witte schimmels zijn heel bijzonder. Sinterklaas gaat op een schimmel omdat de Germaanse god Wodan altijd op een groot wit paard reed. Vroeger vonden hoge en belangrijke mensen witte paarden of schimmels een status hebben. Sinterklaas was ook een voornaam persoon en rijd daarom op een schimmel.
De geschiedenis van marsepein:
Marsepein is een zacht mengsel, waardoor er eenvoudig allerlei figuren van gemaakt kunnen worden. Doordat het verkrijgbaar is in allerlei verschillende kleuren, is de gelijkenis met bestaande figuren of voorwerpen vaak groot. Marsepein stamt al uit de achtste eeuw, toen amandelen uit Azië naar Europa kwamen. Toch werd het pas door de Germanen ontdekt. Zij brachten altijd offers aan hun Goden, vaak dieren. Toen dit verboden werd, kwamen de Germanen op het idee om figuren van marsepein te maken. Ze gebruikten marsepein om de dieren zo waarheidsgetrouw mogelijk te maken. Bovendien waren amandelen in die tijd duur omdat het vanuit het Verre Oosten moest komen en omdat het verwees naar de vruchtbare levenszaden. De Germanen offerden vaak wilde zwijnen, die symbool staan voor de jacht en geluk. Daarom wordt marsepein vaak nog steeds in de vorm van varkens gemaakt. Sinterklaas introduceerde marsepein bij de jeugd omdat jongeren zo de liefde aan elkaar konden verklaren. Als een jongen een hart (of ander figuur) van marsepein op 5 december aan een meisje gaf, betekende dit dat hij verliefd was op haar. Accepteerde zij dit, dan was de liefde wederzijds.
Het zetten van de schoen is in de 15e eeuw begonnen. Dit schoenzetten gebeurde eerst in de kerken, hier werd door de beter bedeelden gegeven voor de armen. Een dag later op 6 december (sterfdag van Sint Nicolaas) werd de opbrengst onder de armen verdeeld. Uit de archieven van de Sint Nicolaaskerk in Utrecht komt naar voren dat er vanaf het jaar 1427 op 5 december, Sinterklaasavond schoenen werden gezet. Sinds het Sinterklaasfeest een gezellige familieaangelegenheid is geworden zetten de kinderen hun schoen bij kachel, onderaan de schoorsteen. Een wortel voor het paard van Sinterklaas en daarbij een verlanglijstje als inhoud van de schoen. Kinderen kregen vroeger vaak snoepgoed en koek in hun schoen. Vandaag de dag worden de schoenen nog steeds gezet in de periode afgaande voor 5 december. Het liedje Sinterklaas kapoentje gooi wat in mijn schoentje wordt in deze weken veelvuldig gezongen. Ook de commercie zie natuurlijk niet stil, winkeliers lokken potentiële klanten door de kinderen de mogelijkheid te bieden hun schoen te komen zetten in hun winkels. Na de jaarlijke landelijke intocht midden november mogen de schoenen weer gezet worden en breekt de spannende periode voor de kinderen aan. Een modern probleem voor Sinterkaas is dat de huidige nieuwbouwwoningen niet meer van een schoorsteen voorzien zijn (oeps). Gelukkig zijn de Pieten erg handig en weten ze via allerlei andere wegen bij de schoenen te komen. Dus ook de kinderen die in huizen wonen waarop tegenwoordig geen schoorsteen meer zit krijgen zeker hun schoencadeautjes.Ook het toepassen van zonnepanelen maakt het er niet tegenwoordig niet makkelijker op om bij de schoorstenen te komen.
De geschiedenis van je schoen zetten:
De geschiedenis van de pepernoot:
Al in de 16e eeuw werd er met Sinterklaas snoepgoed uitgedeeld. Gewoon om de (brave) kinderen van Nederland eens extra te verwennen. Ook de pepernoot werd, samen met de andere cadeaus, aan de kinderen gegeven. Je ziet ze zelfs al afgebeeld op hele oude schilderijen. Toen waren ze alleen nog vierkant, zagen ze er uit als brokjes en smaakten ze een beetje naar ontbijtkoek. Dat zijn de echte originele, ouderwetse en ‘old school’ pepernoten.Pepernoten zoals we ze nu kennen zijn gemaakt met speculaaskruiden. Eigenlijk zijn de, nu ronde, nootjes ook kruidnoten. Speculaaskruiden komen uit het Verre Oosten waar ruim 300 jaar geleden zeelui voor het eerst specerijen als peper, nootmuskaat, kaneel, gember en kruidnagelen vandaan haalden. Hiervan maakten ze speculaaskruiden. Het recept voor de kruidnoten staat dus pas sinds de 19e eeuw in de kookboeken. En waarom zijn de pepernoten zo hard? Zodat ze goed rondgestrooid konden worden. Voor de 19e eeuw werden pepernoten helemaal niet rond gestrooid. Dat komt omdat Sinterklaas toen nog niet op bezoek kwam bij mensen. In de 16e, 17e en 18e eeuw zorgden Sint en Piet op geheimzinnige manieren voor cadeautjes. Deze vonden kinderen pas op 6 December, in de ochtend, op allerlei gekke plekken. Gelukkig vond Sinterklaas dat een beetje ongezellig en bezoekt hij al 300 jaar trouw zo veel mogelijk kindjes, met hulp van zijn Pieterbazen. Pepernoten alleen rond Sinterklaas? Rond de 18e eeuw was de pepernoot eigenlijk een heel gewoon tussendoortje. Er werd gedurende het hele jaar van gesnoept. Pas rond de 19e eeuw werd het een echt Sinterklaas lekkernij. Maar waarom? Omdat toen de traditie rond Sinterklaas vele malen uitgebreider werd en het langzamerhand ook traditie werd dat de pepernoot alleen rond Sinterklaas werd uitgedeeld… dus waarom? Traditie…. daarom!
De kleren van Sinterklaas:
mijter: De mijter van Sint Nicolaas is rood met een gouden kruis erop. In de katholieke kerk worden geen rode mijters gedragen. Meestal zijn ze wit of crème- kleurig. Ook droegen bisschoppen pas vanaf de 12e eeuw mijters en Sint Nicolaas was ver voor die tijd. Tabberd: Het liedje zegt: “Sinterklaas Goedheiligman, trek je beste tabberd an… ” De tabberd (tabbaard) is het lange, paarse onderkleed van een bisschop. Het komt bijna tot op de schoenen van Sint Nicolaas. De eigenlijke naam van de tabberd is ‘soutane’ of ‘toga’ (toog). De soutane van een bisschop heeft meestal 33 knopen (zo oud werd Jezus), maar die van Sint Nicolaas heeft vaak minder knopen. De tabberd van Sint Nicolaas is altijd paars. handschoenen: Sint Nicolaas draagt meestal witte (of soms paarse) handschoenen. ring: Aan zijn linkerhand draagt Sint Nicolaas een bisschopsring met een rode robijn erin. Hij hoort eigenlijk aan zijn rechterhand, maar dat is niet handig voor de vele handen die Sint Nicolaas moet geven. Bij een echte bisschop wordt de ring bij begroeting gekust. schoenen: Sinterklaas draagt zwarte schoenen. albe: Over de tabberd draagt Sint Nicolaas een albe. Dat is een wit ‘hemd’, aan de onderkant met kant afgezet. Het komt tot een stukje onder de knieën. De albe wordt op zijn plaats gehouden door een cingel (klingel), een wit koord met kwastjes aan het uiteinde. stola: De stola is een smalle strook die om de hals wordt gedragen. Meestal is deze van dezelfde stof en kleur als de kazuifel. kazuifel: Het rode bovenkleed van Sint Nicolaas is een simpelere vorm van het kazuifel van een priester.mantel: Over alles heen draagt Sint Nicolaas een grote rode mantel, die bijna tot op de grond komt. staf: De staf zoals Sinterklaas die gebruikt, lijkt wel wat op de staf van een herder. Hij is goudkleurig. Een echte bisschopsstaf is van verguld koper. De staf laat de herderlijke zorg van de bisschop zien voor zijn gelovigen, net zoals de zorg van een herder voor zijn schapen.